Menu
21 / 11 / 2019 - 01:05 am
A Site By Your Side
A+ A A-

  • - Κατηγορία: ΕΚΚΕΝΤΡΑ

nude 39

Η φεμινιστική τέχνη και θεωρία από τις αρχές των 70s ως τα τέλη των 90s άλλαξε μέσα σε δύο δεκαετίες ριζικά τον τρόπο αναπαράστασης του γυναικείου σώματος.

Η παράδοση του γυναικείου γυμνού στην τέχνη, όπως προείπαμε, οργανωνόταν γύρω από την αρχή της ακεραιότητας του σώματος και των φυσικών του ορίων, ενώ η νέα φεμινιστική τέχνη επιδίωξε να διερευνήσει νέους τρόπους διάσπασης των καλλιτεχνικών και σωματικών αρχών που ως τότε κυριαρχούσαν. Σύμφωνα με τη Nead, χάρη στις φεμινιστικές αναπαραστάσεις του γυναικείου σώματος επανεκτιμήθηκαν και επαναδιατυπώθηκαν δίπολα όπως όλον/θραύσμα και επιφάνεια/εσωτερικότητα. Ιστορικά, υπήρχε πάντα μια δυναμική συμμαχία ανάμεσα στη διαλλακτική της τέχνης και της ιατρικής για τον ορισμό της θηλυκότητας, που συνεχίζει να ασκεί δύναμη στις σύγχρονες κοινωνίες. Οι ορισμοί της ομορφιάς και της υγείας που παρήγαγαν για χρόνια η τέχνη και η ιατρική διερευνήθηκαν από τη φεμινιστική τέχνη. Σε γενικές γραμμές, η φεμινιστική τέχνη και θεωρία συμμετείχαν σε μια πολιτική αυτο-ορισμού του γυναικείου γίγνεσθαι. Αν η ιστορία του γυναικείου γυμνού ορίζεται ως η αναπαράσταση των γυναικών σε μια πατριαρχική και φαλλοκρατική κοινωνία, η φεμινιστική τέχνη προσπαθεί να αποσπάσει αυτή τη δύναμη από τους άντρες, απαιτώντας το δικαίωμα της αυτο-αναπαράστασης. Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας ήταν όχι μόνο η έκθεση των παραλείψεων και των κενών που προέκυψαν στην κυρίαρχη δυτική παράδοση αλλά και η ανάδειξη μιας νέας γυναικείας υποκειμενικότητας μέσα από τα μίντια και τις οπτικές τέχνες.[19]

Το νέο φεμινιστικό γυμνό παρουσιάζει κάποια νέα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στον τρόπο επεξεργασίας και επικοινωνίας με το κοινό. Καταρχάς, η ίδια η εικόνα αντιμετωπίζεται ως ένα τμήμα μιας διαδικασίας που κατασκευάζει μια ποικιλία θέσεων θέασης για το κοινό της. Φυσικά, η ερμηνεία του έργου δεν διασφαλίζεται και η φεμινιστική τέχνη που πλησιάζει το γυναικείο σώμα παραμένει ανοικτή σε μια πληθώρα ερμηνειών, συμπεριλαμβανομένης της επανοικειοποίησης των ηδονοβλεπτικών κατασκευών της παράδοσης του γυναικείου γυμνού. Αλλά αυτό το ρίσκο από κάποιους θεωρείται παραγωγικό, ή/και παραμένει μια από τις μεγαλύτερες διαφωνίες που έχουν απασχολήσει τις φεμινιστικές τέχνες, μιας και με την αναπαράσταση του γυναικείου σώματος προκύπτουν πολλά προβλήματα και ασάφειες.[20]

nude 40

Carolee Schneemann /Interior Scroll/1975

Το δεύτερο σημαντικό χαρακτηριστικό που τονίζει και επεξεργάζεται η Pollock στο κείμενο «Feminism and modermism» είναι το ότι οι εικόνες δεν γίνονται αντιληπτές ως διακριτές οντότητες αλλά σε σχέση με τα θεσμικά προϋπάρχοντα πλαίσια και διαλλακτικές. Μια δουλειά μπορεί να οριστεί ως φεμινιστική από τη στιγμή που αντιτίθεται, συνδιαλέγεται και προκαλεί τους κώδικες της καλλιτεχνικής πρακτικής που επικρατούν σήμερα αλλά και τους ορισμούς του φύλου και της σεξουαλικής διαφορετικότητας. Ιδιαίτερα οι υπαινιγμοί σχετικά με τις οπτικές εικόνες του γυναικείου σώματος παρεμβαίνουν στις κοινωνικές κατασκευές της αντρικής σεξουαλικότητας και απόλαυσης, που διακυβεύονται στο γυναικείο γυμνό. Συνεπώς, η φεμινιστική τέχνη οφείλει να αποδημήσει τις παραδόσεις του γυμνού ώστε να προκαλέσει τις αισθητικές αρχές και αξίες και να τις επεκτείνει σε νέες δυνατότητες, επιτρέποντας μια καινούρια και προοδευτική αναπαράσταση της γυναικείας ταυτότητας.[21]

nude 41

Judy Chicago / Red flag /1971

Ως έναν βαθμό τα παραδείγματα που επιλέχτηκαν παρακάτω παρουσιάζουν μια ευρεία περιοχή του γυναικείου κινήματος, τόσο χρονικά όσο και σε τεχνικές και τρόπους αναπαράστασης του φεμινιστικού γυναικείου σώματος. Το κυρίαρχο κοινό που συνυπάρχει και στις τρεις καλλιτέχνιδες είναι μια προσπάθεια αποδόμησης και κριτικής των υφιστάμενων αξιών και η κατασκευή ενός νέου και προοδευτικού νοήματος για το γυναικείο σώμα. Μέσα από την πολιτική του σώματος και της σεξουαλικότητας το φεμινιστικό κίνημα στην τέχνη επιδίωξε να προκαλέσει την παράδοση του γυναικείου γυμνού με νέες εικόνες και απόψεις για το γυναικείο σώμα.

Παρότι το γυναικείο σώμα παρουσιαζόταν συχνά στην υψηλή τέχνη, η παρουσίαση αυτή αρνιόταν την εμπειρία των γυναικών με το σώμα τους και τη γυναικεία σεξουαλική επιθυμία. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε πως το αντικείμενο και των τριών καλλιτέχνιδων που παρουσιάζονται είναι η μεταμόρφωση της γυναίκας από παθητικό αντικείμενο της τέχνης σε ένα υποκείμενο με τη δική του άποψη και γλώσσα. Η φεμινιστική τέχνη διαρθρώνεται γύρω από το δικαίωμα των γυναικών να αναπαριστούν πλέον οι ίδιες το σώμα τους και τη σεξουαλική τους ταυτότητα με όποιον τρόπο επιθυμούν οι ίδιες και τις εκφράζει. Η Hannah Wilke επιλέγει πορνογραφικές εικόνες και αιδοιόμορφα γλυπτά που προκαλούν, η Carolee Schneeman χρησιμοποιεί ενεργητικά το σώμα της με νέους τρόπους αναπαράστασης όπως το βίντεο, και η Jenny Saville αναπαριστά θέματα ταμπού όπως το πάχος μέσα σε γιγάντιους γυμνούς πίνακες.

nude 42

Hannah Wilke/ S.O.S. - Starification Object Series/1974-82

Σε γενικές γραμμές βέβαια, και οι τρεις καλλιτέχνιδες αλλά και το σύνολο του φεμινιστικού κινήματος στην τέχνη επιδιώκουν έναν εορτασμό του γυναικείου φύλου και γίγνεσθαι. Προκαλώντας την αισθαντικότητα και την εξυγίανση του γυναικείου σώματος μέσα στην πατριαρχική κοινωνία, προσπαθούν να διαρρήξουν τα όρια του συστήματος αναπαράστασης και να φανερώσουν το σώμα της γυναίκας ενεργό και κινητό, ως αιτία και διαδικασία κίνησης και αλλαγής, σε αντίθεση με τις στατικές μορφές που κυριαρχούσαν στις ως τότε αναπαραστάσεις. Οι εικόνες και οι περφόρμανς που θα αναλυθούν περαιτέρω αντέκρουσαν τις καλλιτεχνικές συμβάσεις που υπερίσχυαν και έκαναν ορατές νέες πλευρές του γυναικείου σώματος που ως τότε δεν είχαν αναπαρασταθεί.

Παράλληλα, σταδιακά, στις πιο πρόσφατες δουλειές (όπως αυτή της Jenny Saville) δίνεται σημασία, εκτός από την αναπαράσταση της γυναίκας ως γυναίκας, στην αναγνώριση της διαφορετικότητας ανάμεσα στις γυναίκες και στα χαρακτηριστικά που τις διαμορφώνουν, όπως τάξη, φυλή, σώμα, σεξουαλική προτίμηση κ.λπ. Η μετατόπιση αυτή γίνεται για να μπορέσουν και οι ίδιες οι γυναίκες να αναγνωρίσουν και να κατανοήσουν τις μεταξύ τους διαφορές, μέσα από το γυναικείο φύλο τους. Η αλλαγή αυτή πλέον επιτρέπει μια κριτική επίγνωση για την άσκηση δύναμης στην κοινωνία και τις πολλές διαφορετικές θέσεις που καταλαμβάνουν οι γυναίκες. Όπως έγραψε η Teresa de Lauretis, υπάρχουν εντέλει πολλές διαφορετικές ιστορίες των γυναικών. Όμως η επικέντρωση παραμένει στις διαφορετικές θέσεις από τις οποίες οι φεμινίστριες καλλιτέχνιδες αγκαλιάζουν την αναπαράσταση του γυναικείου σώματος και τις διαφορετικές ταυτότητες τις οποίες προσπαθούν να διεκδικήσουν. Ο φεμινισμός δεν αναγνωρίζει μία κατηγορία σώματος αλλά πολλά διαφορετικά είδη σώματος, εκ των οποίων άλλα ήταν αόρατα λόγω της κυρίαρχης πατριαρχικής αισθητικής και άλλα, όπως το λευκό υγιές νεανικό σώμα, μετατράπηκαν σε ιδανικό της θηλυκότητας.[22]

nude 43

Jenny Saville /Strategy (South face/Front Face/North Face)/ 1993-94

Και οι τρεις καλλιτέχνιδες που θα δούμε παρακάτω ασπάζονται τον φεμινιστικό ισχυρισμό των 70s «our bodies, our selves» (τα σώματά μας, οι εαυτοί μας) θέτοντας το ζήτημα του ελέγχου και της ταυτότητας στο κέντρο της δουλειάς τους. Οι γυναίκες θέλουν να ανακτήσουν τη δύναμη πάνω στο σώμα τους, όσον αφορά την ιατρική φροντίδα, τον έλεγχο του γυναικείου σώματος, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο το σώμα απεικονίζεται και αναπαρίσταται στον σύγχρονο πολιτισμό.

ερευνητική εργασία
Θεσσαλονίκη, Ιούλιος 2014
φοιτήτρια: Καίσαρ Μαρίλια 7167
επιβλέπουσα καθηγήτρια: Λία Γυιόκα

Σημειώσεις

[19] Nead (1992), The female nude: Art, obscenity and sexuality, σελ. 60

[20] Nead (1992), ό.π., σελ. 61

[21] Pollock (1987), Feminism and modernism, σελ. 171

[22] De Lauretis,(1985), Aesthetic and Feminist Theory: Rethinking Women’s Cinema, σελ. 164

Πηγή: http://www.academia.edu/

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ